Contactadres:
Beusekamplaan 30
7241 HC LOCHEM

[Naar vergroting van en info over deze kaart]

[kaartje Van Deventer]

De oudste kaarten van Lochem

In het derde kwart van de zestiende eeuw maakte Jacob van Deventer in opdracht van Philips II vele kaarten van Nederlandse steden, waaronder ook twee van Lochem. Copyright van deze kaarten berust bij de Stichting tot bevordering van de uitgave van de plattegronden van Jacob van Deventer in samenwerking met Canaletto, Alphen aan den Rijn (© 1997).

Kaart 1: Lochem en omgeving, met bebouwing. Klik op deze kaart om terug te gaan naar het verhaal over de Walderstraat.

Kaart 1, die wij als knop gebruiken, omvat in werkelijkheid nog een iets groter deel van de omgeving, maar we laten hier het belangrijkste gedeelte zien. Daarnaast heeft Van Deventer nog een kaartje gemaakt (kaart 2) met alleen de belangrijkste gebouwen erop en het stratenplan. Hoewel tegenwoordig de bebouwing dichter is, lopen de straten nog vrijwel net zo als op deze tekening is aangegeven. Middenin staat de "Templum", oftewel de Grote of Sint-Gudulakerk. Recht erboven ligt de Molenpoort (porta). Het gebouw rechts ernaast is waarschijnlijk de Hof van Lochem geweest, het administratieve centrum voor de graven en later de hertogen van Gelre, waar de schout woonde.


Kaart 2: De stad Lochem met de belangrijkste gebouwen en stratenplan

Met de klok mee naar beneden ligt weer een "porta": de Bergpoort, die in de loop van de 15e eeuw Smeepoort ging heten. Dan volgt het Grote of Sint-Agnesconvent, de kleine uitstulping in de muur iets verderop is de Blauwe Toren en de poort links is de Walderpoort.

In 1233 kreeg Lochem stadsrechten van graaf Otto II "met de paardenvoet". Schout en schepenen worden voor het eerst genoemd in 1273; ze gebruiken een stadszegel.

Marktrechten krijgt Lochem in 1312; er is dan ook al sprake van poorten; stenen muren mogen worden gebouwd in 1330.
Misschien dateert ook het vestingwerk de Blauwe Toren uit die tijd. In ieder geval hebben er in 1491 drie vrouwen gevangen gezeten die beschuldigd werden van hekserij... In de negentiende eeuw is de toren gebruikt als Franse school voor meisjes en als ziekenhuis, totdat hij in 1881 werd afgebroken.

De dubbele gracht wordt gevoed door water uit de Berkel. De buitenste gracht is al voor 1832 gedempt. De binnengracht is nog steeds grotendeels aanwezig. Waarom Lochem ooit stad is geworden, valt te verklaren als je de kaart bestudeert: Lochem ligt op de kruising van de Berkel (die van Billerbeck in Duitsland naar Zutphen stroomt) en een aantal belangrijke handelsroutes.

De watermolen (mole) ten noorden van de stad wordt al in 1294 vermeld, evenals de windmolen die op de Paasberg ten zuiden van de stad is getekend. De korenschuren (horrea) zijn op de kadasterkaart van 1832 nog zichtbaar als zaadbergen. "

Bronnen en nadere informatie

J. Eefting, "75. Lochem". Informatie bij de kaarten van Van Deventer (uitgave 1997, Alphen aan den Rijn).

Jan Klein Egelink en Arjan Dieperink, Oud Lochem opnieuw belicht. Lochem 1988

Fokkelien von Meyenfeldt, serie "Voor de Stadsbrand" in Scholtampt van Lochem 1995-2001 (wordt vanaf 2002 voortgezet in Land van Lochem).

Over stad en scholtambt Lochem. Een beschrijving na 750 jaar. Lochem 1983

G. Prop, De historie van een kleine landstad 'Lochem'. Lochem 1958

Op de website De Graafschap in de Middeleeuwen is veel over oud Lochem te vinden. Een klik op het linksymbool brengt u direct naar de Lochemse informatie.





[naar boven]

naar boven


Voor het laatst bijgewerkt: 26 augustus 2009